Od Łemkowszczyzny po Huculszczyznę

Muzeum Podkarpackie zaprasza na Wieczór Karpacki w ramach wystawy "Od Łemkowszczyzny po Huculszczyznę" – archiwalne fotografie Prof. Romana Reinfussa. Wystawa zorganizowana ze zbiorów Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku i Zabytkowej Chyży Łemkowskiej w Olchowcu.

29 listopad (czwartek) godz. 17.00 – 20.00.

Tematy wystąpień:

• Krystyna Reinfuss-Janusz  (Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie) „Na granicy Huculszczyzny”
• Hubert  Ossadnik (Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku) „Nieznana Łemkowszczyzna między Osławą a Jasiołką”
• dr Tadeusz Łopatkiewicz (Krosno) „Profesor Roman Reinfuss – pionier badań nad ludową rzeźbą kamienną w Polsce”
• Justyna Cząstka-Kłapyta (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ, Kraków) „Kolęda huculska – relikt kultury słowiańskiej”
• dr Piotr Kłapyta (Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, Kraków) „Prezentacja instrumentów muzycznych z Karpat Wschodnich – trembita, dudka, róg, telenka, flojera, drymba, dwojnica, zazulka”.

Wystawa obejmuje pokaz reprodukcji archiwalnych zdjęć wykonanych przez prof. Romana Reinfussa w latach 1930 – 1939 na obszarze Pogórza Karpackiego, Beskidu Niskiego, Bieszczadów i pogranicza Gorganów i Czarnohory. Zdjęcia pochodzą  z negatywów szklanych i celuloidowych zakupionych po śmierci prof. od rodziny w 2000 r. przez Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Dotyczą kultury materialnej i duchowej Pogórzan, Dolinian, Łemków, Bojków i obszaru pogranicza bojkowsko-huculskiego. Posiadają duże znaczenie w poznaniu grup etnograficznych zamieszkujących południowo-wschodnią Polskę do 1939 r. i okresu deportacji ludności obrządku wschodniego po zakończeniu II wojny św.

Prof. Roman Reinfuss urodził się w 1910 r. w Przeworsku. Dzieciństwo spędził w Gorlicach i Tarnowie. Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1935 r. Następnie kontynuował studia etnograficzne pod kierunkiem Kazimierza Dobrowolskiego. W 1945 r. ukończył je i rok później obronił doktorat na podstawie pracy „ Łemkowie jako grupa etnograficzna”. Był profesorem na UMCS w Lublinie i na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 1946 – 1980 pełnił funkcję kierownikiem Pracowni Sztuki Ludowej w Instytucie Sztuki PAN. Jego działalność naukowa i badawcza związana była z kultura ludowa Karpat i sztuka ludową w Polsce. Jest autorem wielu publikacji książkowych i artykułów. Zmarł w 1998 r. w Krzywaczce. Pochowany został na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

W prezentacji  uwagę zwracają zdjęcia, które obrazują codzienne życie mieszkańców karpackich wsi, obiekty sakralne w postaci cerkwi, kapliczek, zabudowy małomiasteczkowej, nieistniejącej karczmy w Szymbarku  i dworu w miejscowości Ropa.

Bojkowszczyzna reprezentowana jest zbiorem zdjęć wykonanych w latach 1937-1938 w bieszczadzkich miejscowościach Berehy Górne, Sianki, Krywe, Tworylne, Wetlina i Wołosate. Dotyczą one wiejskiej zabudowy, przedstawiają szczegóły strojów codziennych, świątecznych i pasterstwem na bieszczadzkich połoninach w rejonie Tarnicy.

Szczególnie interesujące są prezentowane po raz pierwszy fotografie dotyczące pogranicza bojkowsko-huculskiego. Przedstawiają  przykłady drewnianego budownictwa, strojów i zagadnień związanych z pasterstwem. Na wystawie znajdują się również zdjęcia dotyczące działalność Staży Granicznej w Karpatach Wschodnich i Zjazdu Górskiego, który odbył się w 1938 r. w Nowym Sączu oraz szczegóły związane z Przemysłem Naftowym z rejonu Gorlic.

Autor zdjęć z aparatem fotograficznym i szklanymi negatywami od lat 30-tych dokumentował tradycyjną kulturę ludową polskich Karpat. Prezentowany archiwalny materiał jest bardzo cennym i unikatowym źródłem informacji dla badaczy – etnografów, historyków i krajoznawców. Jest zarazem dowodem wielkiej pasji naukowej i osobistego zaangażowania.

Uzupełnieniem wystawy jest pokaz zabytków etnograficznych w postaci strojów ludowych i interesujących wyrobów kultury materialnej pochodzących ze zbiorów Zabytkowej Chyży Łemkowskiej Tadeusza Kiełbasińskiego w Olchowcu w Beskidzie Niskim oraz kolekcjonerów prywatnych.

(mkn), (mp)