Władze miasta podkreślają, że obawy zgłaszane przez lokalną społeczność często wynikają z niepełnych przekazów, dlatego kluczowe jest oparcie dyskusji na faktach i obowiązujących normach. Planowane stacje bazowe nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ani bezpieczeństwa, a ich funkcjonowanie podlega restrykcyjnym regulacjom oraz stałemu nadzorowi wyspecjalizowanych służb. Dzięki udostępnionym materiałom edukacyjnym mieszkańcy mogą zapoznać się z rzetelnymi danymi na temat wpływu infrastruktury telekomunikacyjnej na otoczenie, co ma zapewnić transparentność procesu inwestycyjnego w naszym mieście.

[PONIŻEJ MATERIAŁ SERWISU PRASOWEGO URZĘDU MIASTA KROSNA]

Jak wielokrotnie powtarzali eksperci z Instytutu łączności – Państwowego Instytutu Badawczego zaproszeni na spotkanie informacyjne (29.01) - warto uspokoić mieszkańców: stacje bazowe nie stanową zagrożenia dla zdrowia ani bezpieczeństwa, a ich funkcjonowanie podlega ścisłym regulacjom prawnym oraz stałemu nadzorowi.  

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami tzw. organ administracji architektoniczno-budowlanej, którym w przypadku Krosna jest Prezydent Miasta, nie ma możliwości odmowy wydania pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej, jeżeli inwestor spełni wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa. Urzędnicy sprawdzający wniosek działają w ściśle określonych ramach i zgodnie z procedurą (art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane)

Oznacza to, że decyzje administracyjne nie są uznaniowe, lecz oparte na jasno określonych kryteriach. Jednocześnie każda taka inwestycja podlega obowiązkowym analizom oddziaływania. Oddziaływanie tego typu inwestycji na środowisko, w tym na ludzi, polega w głównej mierze na emisji promieniowania elektromagnetycznego (PEM).

Odpowiednie przepisy określają dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych w środowisku dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową i miejsc dostępnych dla ludzi. Dopuszczalny poziom pól elektromagnetycznych dla miejsc dostępnych dla ludności został określony w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia1 i wynosi do 10 W/m2.

Oznacza to, że ustawodawca ocenił, iż promieniowanie takie, jest bezpieczne dla ludzi. Warto tu zaznaczyć, że również przedmioty codziennego użytku, które mamy w swoim otoczeniu, np. telefon komórkowy, router, odbiornik radiowy czy telewizor a nawet sieć elektryczna, emitują PEM.

Ład przestrzenny, walory architektoniczne lub krajobrazowe nie stanowią podstawy odmowy udzielenia pozwolenia na budowę.

Telefonia komórkowa ratuje życie

Telefonia komórkowa jest dziś jedną z podstawowych usług publicznych. To nie tylko wygoda codziennego życia, ale przede wszystkim element bezpieczeństwa. Ponad 90% połączeń z numerami alarmowymi wykonywanych jest z telefonów komórkowych. Sprawnie działająca sieć ratuje zdrowie i życie, a brak zasięgu lub jego niska jakość może realnie ograniczyć skuteczność działań służb ratunkowych. Dlatego rozwój infrastruktury sieciowej jest konieczny, zwłaszcza w miastach i obszarach o rosnącym zapotrzebowaniu na łączność. Warto przy tym podkreślić, że dobry dostęp do sieci komórkowej i internetu jest dziś również warunkiem nauki zdalnej, pracy zdalnej, korzystania z e-usług publicznych, a coraz częściej także odbioru radia i telewizji, które w dużej mierze funkcjonują w oparciu o transmisję danych.

Im mniej stacji bazowych, tym PEM wyższe?

W dyskusjach na temat stacji bazowych często pojawia się kwestia pola elektromagnetycznego (PEM). Warto wiedzieć, że telefon komórkowy emituje najsilniejsze pole wtedy, gdy próbuje znaleźć zasięg lub pracuje w miejscu o słabym sygnale. Gdy urządzenie ma zapewnione stabilne połączenie z siecią, jego emisja jest znacznie niższa. Podobnie działa starszy sprzęt – telefony starszych generacji mają wyższe dopuszczalne poziomy emisji niż nowoczesne urządzenia. Oznacza to, że - paradoksalnie - brak odpowiedniej liczby stacji bazowych może prowadzić do większej ekspozycji użytkownika na PEM, a nie odwrotnie.

Każdy użytkownik telefonu może samodzielnie sprawdzić poziom emisji swojego urządzenia, korzystając z parametru SAR (Specific Absorption Rate – tzw. współczynnik absorpcji swoistej). Określa on ilość energii elektromagnetycznej pochłanianej przez ciało podczas korzystania z telefonu. Wartość SAR znajduje się w dokumentacji technicznej urządzenia, na stronie producenta, a w wielu modelach także bezpośrednio w ustawieniach telefonu. Wszystkie urządzenia dopuszczone do obrotu w Unii Europejskiej muszą spełniać rygorystyczne normy bezpieczeństwa w tym zakresie.

Pole elektromagnetyczne nie jest zjawiskiem związanym wyłącznie z telefonią komórkową. Jego źródłem są także elementy codziennego otoczenia, takie jak instalacja elektryczna w ścianach budynków, odbiorniki radiowe i telewizyjne, routery internetowe czy inne urządzenia elektroniczne. Każde z nich działa w oparciu o obowiązujące normy. W praktyce poziomy PEM emitowane przez stacje bazowe w miejscach dostępnych dla ludności są zazwyczaj wielokrotnie niższe od dopuszczalnych wartości określonych w przepisach.

Monitorowanie pola ElektroMagnetycznego (PEM)
i ogólnodostępne wyniki pomiarów

Monitoring natężenia pola elektromagnetycznego w Polsce prowadzą niezależne i wyspecjalizowane instytucje. Odpowiada za to m.in. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ), a także akredytowane jednostki badawcze, takie jak Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (IŁ-PIB).

Pierwsze pomiary wykonywane są już na etapie uruchamiania instalacji. Jeżeli wyniki nie spełniają norm, instalacja nie zostaje dopuszczona do użytkowania, a operator ma obowiązek skorygować jej parametry. Kolejne pomiary są przeprowadzane w przypadku rozbudowy stacji, istotnych zmian technicznych, zmiany zagospodarowania terenu w sąsiedztwie masztu (np. wybudowanie obiektu przeznaczonego na pobyt ludzi) lub dołożenia nadajnika innego operatora. W każdym przypadku badane jest łączne natężenie PEM, które również musi mieścić się w granicach norm.

Niezależnie od kontroli zewnętrznych operatorzy sieci komórkowych na bieżąco monitorują pracę swoich instalacji. W razie awarii lub nieprawidłowości są o nich informowani natychmiast i zobowiązani do szybkiego usunięcia problemu. Wyniki państwowego monitoringu są jawne i publikowane w Systemie Informacji o Instalacjach Wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (SI2PEM), do którego dostęp ma każdy.

Źródło: si2pem.gov.pl

Fake-newsy i „eksperci”. Warto korzystać z wiarygodnych źródeł wiedzy

W przestrzeni publicznej i internecie pojawia się wiele nieprawdziwych informacji dotyczących telefonii komórkowej. Dlatego warto sięgać po rzetelne źródła. Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy przygotował liczne materiały edukacyjne, w tym krótkie, humorystyczne filmy pokazujące, jak powstają stereotypy i fake newsy dotyczące sieci komórkowych. Sprawdzoną wiedzę na temat nowoczesnych technologii, w tym sieci 5G i pola elektromagnetycznego, można znaleźć także na rządowej stronie gov.pl/5g. Warto również korzystać z serwisu polon.nauka.gov.pl, który umożliwia weryfikację osób faktycznie posiadających dorobek naukowy – co jest istotne w sytuacji, gdy w debacie publicznej pojawiają się osoby podające się za ekspertów, a rozpowszechniające teorie spiskowe i niepotwierdzone naukowo informacje.

Źródło: www.gov.pl/web/instytut-lacznosci 

Gdzie zgłaszać swoje wątpliwości?

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub subiektywnych odczuć związanych z samopoczuciem mieszkańcy mogą zgłaszać swoje uwagi do właściwych instytucji: Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie, Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krośnie, a także bezpośrednio do Urzędu Miasta Krosna.

Sprawy związane z pozwoleniami na budowę oraz planowaniem przestrzennym prowadzone są przez Wydział Planowania Przestrzennego i Budownictwa, kwestie środowiskowe do Wydziału Komunalnego, Ochrony Środowiska i Gospodarki Lokalami, a sprawy społeczne do Biura Innowacji Społecznych Urzędu Miasta Krosna lub Rad Dzielnic i Osiedli, a i za ich pośrednictwem do właściwych wydziałów urzędu.

Spotkania z ekspertami

Miasto planuje także kolejne spotkania informacyjne z udziałem ekspertów z zakresu technologii teleinformatycznych. Doświadczenia z wcześniejszego spotkania na osiedlu Traugutta pokazują, jak ważne jest odpowiednie przygotowanie i uporządkowana forma dyskusji. Ze względu na ograniczoną dostępność specjalistów takie spotkania nie mogą odbywać się często, jednak samorząd będzie do nich wracał, aby rzetelnie informować mieszkańców i stopniowo wyjaśniać wszelkie wątpliwości.

Przydatne adresy

Urząd Miasta Krosna

- Wydział Planowania Przestrzennego i Budownictwa – ul. Lwowska 28a, Krosno
- Wydział Komunalny, Ochrony Środowiska i Gospodarki Lokalami – ul. Bieszczadzka 2, Krosno
- Biuro Innowacji Społecznych – ul. Grodzka 10 (CWOP)
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krośnie (link), ul. Kisielewskiego 12, Krosno 
- Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie (link), ul. Langiewicza, Rzeszów
- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska  (link)
- Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (link)
- Rządowy portal o nowoczesnych technologiach i 5G (link)

1). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz. U. z 2019 r., poz. 2448, tabela nr 2 załącznika nr 1.)

Urząd Miasta Krosna przygotował również FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące stacji bazowych telefonii komórkowej.

1. Czy planowane stacje bazowe są bezpieczne dla zdrowia?

Tak. Stacje bazowe telefonii komórkowej muszą spełniać bardzo rygorystyczne normy dotyczące emisji pola elektromagnetycznego (PEM). Ich działanie jest kontrolowane zarówno na etapie uruchomienia, jak i później – w trakcie eksploatacji. Instalacje, które nie spełniają norm, nie są dopuszczane do użytkowania.

2. Czy miasto może zablokować budowę stacji bazowej?

Nie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego i telekomunikacyjnego, jeżeli inwestor spełni wszystkie wymagania formalne, techniczne i środowiskowe, organ nie ma podstaw prawnych do odmowy wydania pozwolenia na budowę. Decyzje administracyjne nie są uznaniowe.

3. Czym jest pole elektromagnetyczne (PEM)?

Pole elektromagnetyczne to zjawisko fizyczne, które towarzyszy działaniu wielu urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Źródłem PEM są m.in. instalacje elektryczne w budynkach, telewizory, radia, routery internetowe, a także telefony komórkowe i stacje bazowe.

4. Czy stacje bazowe emitują silne pole elektromagnetyczne?

W miejscach dostępnych dla ludności poziomy PEM emitowane przez stacje bazowe są zdecydowanie niższe od dopuszczalnych norm. Pomiary prowadzone w całej Polsce pokazują, że w praktyce wartości te stanowią niewielki ułamek poziomów uznanych za bezpieczne.

5. Czy telefon komórkowy też emituje pole elektromagnetyczne?

Tak. Telefon komórkowy emituje pole elektromagnetyczne przez cały czas swojej pracy, ponieważ musi komunikować się z siecią. Poziom tej emisji może się jednak zmieniać w zależności od warunków, w jakich telefon działa – m.in. od jakości zasięgu czy wykorzystywanej technologii.

W miejscach o słabym sygnale lub przy intensywnym wyszukiwaniu sieci telefon zwiększa swoją moc nadawania, co oznacza wyższą emisję pola elektromagnetycznego. Z kolei przy dobrym, stabilnym zasięgu emisja jest niższa. Dlatego odpowiednia liczba stacji bazowych pomaga ograniczyć obciążenie urządzeń użytkowników, zapewniając stabilne połączenie z siecią.

Warto przy tym pamiętać, że pole elektromagnetyczne nie pochodzi wyłącznie z telefonów czy stacji bazowych. Emitują je również inne, powszechnie używane elementy naszego otoczenia, takie jak sieć elektryczna w budynkach, odbiorniki radiowe i telewizyjne, routery internetowe czy sprzęt elektroniczny. Wszystkie te źródła działają w ramach obowiązujących norm bezpieczeństwa.

6. Co to jest SAR i czy mogę go sprawdzić w swoim telefonie?

SAR (Specific Absorption Rate – współczynnik absorpcji swoistej) określa ilość energii elektromagnetycznej pochłanianej przez ciało podczas korzystania z telefonu. Wartość SAR:

- znajduje się w instrukcji telefonu,
- jest podawana przez producenta,
- w wielu modelach można ją sprawdzić bezpośrednio w ustawieniach urządzenia.

Wszystkie telefony dopuszczone do sprzedaży w Unii Europejskiej spełniają obowiązujące normy bezpieczeństwa.

7. Kto kontroluje poziomy pola elektromagnetycznego w Polsce?

Monitoring natężenia pola elektromagnetycznego w Polsce prowadzą niezależne instytucje publiczne, w tym przede wszystkim:

- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ),
- Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (IŁ-PIB),
- a także inne akredytowane laboratoria, posiadające uprawnienia do wykonywania pomiarów środowiskowych.

Pomiary PEM wykonywane są m.in. na etapie uruchamiania stacji bazowej, a także po jej rozbudowie, istotnych zmianach technicznych, zmianie zagospodarowania terenu w sąsiedztwie lub w przypadku dołożenia kolejnych nadajników. Niezależnie od tego poziomy pola elektromagnetycznego są również monitorowane okresowo w ramach państwowego systemu monitoringu środowiska.

Wyniki tych pomiarów są jawne i dostępne publicznie w Systemie Informacji o Instalacjach Wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (SI2PEM), gdzie każdy mieszkaniec może sprawdzić aktualne dane dotyczące swojego otoczenia.

8. Co się dzieje, jeśli normy PEM zostałyby przekroczone?

W takim przypadku instalacja nie może zostać dopuszczona do użytkowania lub jej praca musi zostać skorygowana. Operator ma obowiązek zmniejszyć emisję do poziomu zgodnego z normami przed ponownym uruchomieniem stacji.

9.  Gdzie można sprawdzić wyniki pomiarów PEM?

Wyniki pomiarów są jawne i dostępne publicznie w Systemie Informacji o Instalacjach Wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (SI2PEM). Każdy mieszkaniec może sprawdzić, jakie wartości PEM są notowane w jego okolicy.

10. Dlaczego rozwój sieci komórkowej jest konieczny?

Sprawna sieć komórkowa to:

- bezpieczeństwo i szybki kontakt z numerami alarmowymi – ponad 90% połączeń na numer 112 wykonywanych jest z telefonów komórkowych,
- możliwość nauki i pracy zdalnej,
- dostęp do e-usług publicznych,
-coraz częściej także odbiór radia i telewizji poprzez transmisję danych.
- możliwość wykonywania płatności w sklepach.

Nowoczesna infrastruktura telekomunikacyjna odpowiada na realne potrzeby mieszkańców i jest niezbędnym elementem funkcjonowania współczesnego miasta.

11. Skąd brać rzetelną wiedzę i jak odróżnić ją od fake newsów?

Warto korzystać wyłącznie z oficjalnych i naukowych źródeł, takich jak:

- rządowy portal gov.pl/5g,
- materiały edukacyjne Instytutu Łączności – Państwowego Instytutu Badawczego 
- serwis polon.nauka.gov.pl, który pozwala sprawdzić rzeczywisty dorobek naukowy osób występujących jako „eksperci”.

12. Gdzie zgłaszać wątpliwości lub pytania?

Mieszkańcy mogą kierować swoje uwagi do:

- Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Jaśle – ul. Floriańska 108, 38-200 Jasło, tel. nr 13 446 43 95
- Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krośnie – ul. Kisielewskiego 12, 38 - 400 Krosno, tel. nr 13 43 219 42; 13 43 219 45
- Urzędu Miasta Krosna – do właściwych wydziałów, Rad Dzielnic i Osiedli lub Biura Innowacji Społecznych.

13. Przydatne adresy

Urząd Miasta Krosna

- Wydział Planowania Przestrzennego i Budownictwa – ul. Lwowska 28a, Krosno
- Wydział Komunalny, Ochrony Środowiska i Gospodarki Lokalami – ul. Bieszczadzka 2, Krosno
- Biuro Innowacji Społecznych – ul. Grodzka 10 (CWOP)
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krośnie (link), ul. Kisielewskiego 12, Krosno 
- Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie (link), ul. Langiewicza, Rzeszów
- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska  (link)
- Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (link)
- Rządowy portal o nowoczesnych technologiach i 5G (link)

Zobacz:

- Spór o maszt 5G w Krośnie: Prawo kontra obawy mieszkańców osiedla Traugutta
- Maszt 5G ma powstać na Lelewela i Bema
- Tutaj: Relacja VIDEO ze spotkania z mieszkańcami